RE-HOME

Το RE-HOME αντιμετωπίζει μια βασική αντίφαση της στεγαστικής κρίσης στην Ευρώπη: ενώ οι ανάγκες για οικονομικά προσιτή και κατάλληλη κατοικία αυξάνονται, εκατομμύρια κατοικίες και κτίρια παραμένουν κενά ή υποχρησιμοποιούνται.

Το έργο διερευνά πώς η επαναξιοποίηση και η προσαρμογή υφιστάμενων κτιρίων και χώρων μπορούν να συμβάλλουν στη δημιουργία πιο προσιτών, βιώσιμων και συμπεριληπτικών μορφών κατοίκησης, περιορίζοντας παράλληλα την ανάγκη για νέα δόμηση, την κατάληψη γης και το ανθρακικό αποτύπωμα που συνδέεται με την κατασκευή νέων κτιρίων.

Στο RE-HOME, τέσσερις δήμοι και οι τοπικές τους κοινοπραξίες στο Χαλάνδρι (Ελλάδα), το Mechelen (Βέλγιο), τη La Rochelle (Γαλλία) και το Hrastnik (Σλοβενία) θα συνδιαμορφώσουν στρατηγικές για τον μετασχηματισμό υφιστάμενων χώρων και κτιρίων, με βάση τις αρχές της επάρκειας και της προσαρμοστικότητας και τις αξίες του Νέου Ευρωπαϊκού Bauhaus.

Στο Χαλάνδρι, το έργο θα επικεντρωθεί στην προσαρμοστική επανάχρηση κτιρίων με προσφυγική κληρονομιά, διερευνώντας πώς υφιστάμενοι χώροι μπορούν να αποκτήσουν νέα ζωή και να ανταποκριθούν στις σύγχρονες στεγαστικές ανάγκες. Παράλληλα, οι πιλοτικές δράσεις στις υπόλοιπες πόλεις θα εξετάσουν διαφορετικές προσεγγίσεις, όπως η συγκατοίκηση, ο διαμοιρασμός μεγάλων υποχρησιμοποιούμενων ιδιόκτητων κατοικιών σε μικρότερες κατοικίες ώστε να καλυφθούν οι στεγαστικές ανάγκες περισσότερων ατόμων, η κτιριακή πύκνωση σε συνδυασμό με τον σχεδιασμό κήπων που ενισχύουν την βιοποικιλότητα, καθώς και η αξιοποίηση κενών δημοτικών κτιρίων για παροχή στέγασης σε ομάδες που βιώνουν συστημικές ευαλωτότητες.

Μέσα από συμμετοχικές διαδικασίες, την ανάλυση των τοπικών αναγκών και του τοπικού κτιριακού αποθέματος, τον σχεδιασμό και δημιουργικές πρακτικές αφήγησης, το RE-HOME θα υποστηρίξει τους δήμους και τους τοπικούς φορείς να αναγνωρίσουν και να αξιοποιήσουν το δυναμικό κενών και υποχρησιμοποιούμενων χώρων και κτιρίων. Το έργο θα περιλαμβάνει επίσης μικρά πειράματα κατοίκησης σε 10 άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, βασισμένα στη μεθοδολογία που θα αναπτυχθεί στις πιλοτικές περιοχές. Παράλληλα, θα υλοποιηθούν δράσεις εκπαίδευσης και υποστήριξης για τοπικούς φορείς, καθώς και θα αναπτυχθούν μια μεθοδολογία και ένα εργαλείο για την επαναξιοποίηση και τον μετασχηματισμό κενών και υποχρησιμοποιούμενων κτιρίων και χώρων.

Στόχος είναι να αναδειχθούν πρακτικές που μπορούν να προσαρμοστούν και να εφαρμοστούν σε διαφορετικά χωρικά και κοινωνικά πλαίσια, συμβάλλοντας σε πιο συμπεριληπτικές και βιώσιμες πόλεις και σε μια πιο δίκαιη προσέγγιση στη στέγαση.

Η έναρξη του RE-HOME στο Mechelen

Το RE-HOME ξεκίνησε επίσημα με τη συνάντηση έναρξης (kick-off meeting) που πραγματοποιήθηκε στο Mechelen του Βελγίου, στις 8-9 Σεπτεμβρίου 2026. Η συνάντηση σηματοδότησε την έναρξη του κοινού έργου της κοινοπραξίας και έδωσε την ευκαιρία στις/ους συνεργάτ(ιδ)ες να συζητήσουν τους στόχους του έργου, τις πιλοτικές δράσεις και τα επόμενα βήματα.

Στη διάρκεια της συνάντησης, συζητήθηκε ο τρόπος με τον οποίο διαφορετικές πόλεις και τοπικά πλαίσια αντιλαμβάνονται και προσεγγίζουν έννοιες όπως το κενό, η υποαξιοποίηση, η επάρκεια και η προσαρμοστικότητα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η διαπίστωση ότι οι έννοιες αυτές δεν ορίζονται ούτε αποτυπώνονται με τον ίδιο τρόπο σε διαφορετικά τοπικά πλαίσια. Διαφορετικά κριτήρια, δεδομένα, νομικά πλαίσια και τοπικές συνθήκες επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι πόλεις εντοπίζουν και κατανοούν τους κενούς και υποχρησιμοποιούμενους χώρους και κτίρια και, κατ’ επέκταση, το δυναμικό επαναξιοποίησής τους.

Η URBANA είναι υπεύθυνη του Πακέτου Εργασίας 2 (Work Package 2): Χαρτογράφηση και Διαγνωστική, το οποίο θέτει τη βάση για τις επόμενες φάσεις του έργου, συνδυάζοντας τη χαρτογράφηση κενών και υποχρησιμοποιούμενων χώρων και κτιρίων με τη διερεύνηση των τοπικών αναγκών, των εμπειριών και των επιθυμιών των ίδιων των κοινοτήτων . Μέσα από τη συνεργασία με τοπικούς φορείς, τη συμμετοχική χαρτογράφηση και τον συνδυασμό ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων, το WP2 θα συμβάλει στην ανάδειξη χωρικών και κοινωνικών δυνατοτήτων επαναξιοποίησής στις τέσσερις πιλοτικές πόλεις.

Η συνάντηση έναρξης έθεσε τις βάσεις για την επόμενη φάση του έργου, με τις/ους συνεργάτ(ιδ)ες να ανταλλάσσουν γνώσεις, να συντονίζουν τις προσεγγίσεις τους και να προετοιμάζουν τα πρώτα  βήματα του έργου.