Ανάλυση Γειτονιάς από την Οπτική του Φύλου: Άγιος Δημήτριος

Στο πλαίσιο της δράσης «Γυναίκες Ορατές στην Πόλη», εργαστήκαμε στον Δήμο Αγίου Δημητρίου, όπου υλοποιήσαμε τρία συμμετοχικά εργαστήρια βιωματικής χαρτογράφησης μαζί με κατοίκους και μέλη του Δήμου. Φορώντας τα «γυαλιά του φύλου», περπατήσαμε στις γειτονιές, παρατηρήσαμε τις πρόσφατες αλλαγές στον δημόσιο χώρο και καταγράψαμε όσα χρειάζονται ακόμη ώστε η πόλη να γίνει πιο ασφαλής και πιο προσβάσιμη για όλες και όλους.

Κατά τη διάρκεια των περιπάτων και των εργαστηρίων, το αίσθημα ασφάλειας και η προσβασιμότητα αναδείχθηκαν ως δύο από τις πιο κρίσιμες παραμέτρους που διαμορφώνουν την καθημερινή κινητικότητα των γυναικών. Οι συμμετέχουσες/οντες υπογράμμισαν ότι οι γυναίκες και οι θηλυκότητες κινούνται διαφορετικά μέσα στην πόλη, συχνά προσαρμόζοντας διαδρομές, ωράρια και συμπεριφορές. Ως αποτέλεσμα, οι ανάγκες τους παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αόρατες, ακόμη και μέσα στις ίδιες τους τις γειτονιές.

Οι διερευνητικοί περίπατοι ανέδειξαν κοινές εμπειρίες και προβληματισμούς, διαμορφώνοντας μια συλλογική κατανόηση του πώς βιώνεται και προσλαμβάνεται ο δημόσιος χώρος. Η διαδικασία αυτή οδήγησε στη χαρτογράφηση και επαναξιολόγηση κομβικών σημείων του Αγίου Δημητρίου, δίνοντας τη δυνατότητα να εντοπιστούν επισφαλείς χώροι και να διατυπωθούν προτάσεις βελτίωσης, ώστε ο δημόσιος χώρος να καταστεί πιο φιλόξενος για γυναίκες, κορίτσια και θηλυκότητες.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της δράσης, προσαρμόσαμε τη μεθοδολογία της συμμετοχικής χαρτογράφησης μέσα από μια έμφυλη οπτική, αξιοποιώντας εργαλεία συμμετοχικής έρευνας όπου οι συμμετέχουσες/οντες αναλαμβάνουν τον ρόλο των ερευνητ(ρι)ών. Η διαδικασία περιλάμβανε τρία βιωματικά εργαστήρια, κατά τα οποία οι συμμετέχουσες/οντες εξοικειώθηκαν με έννοιες και εργαλεία αξιολόγησης του δημόσιου χώρου υπό το πρίσμα του φύλου, και στη συνέχεια δύο διερευνητικούς περιπάτους, έναν απογευματινό και έναν βραδινό.

Συλλογικά δημιουργήθηκε ένας χάρτης που κατέγραψε τα ζητήματα που εντοπίστηκαν στις γειτονιές του Αγίου Δημητρίου, μαζί με συγκεκριμένες προτάσεις βελτίωσης. Τα ευρήματα συγκεντρώθηκαν σε αναλυτική αναφορά (report), η οποία συνθέτει παρατηρήσεις, συμπεράσματα και προτάσεις. Η αναφορά κοινοποιήθηκε στις/στους συμμετέχουσες/οντες και στους συνεργαζόμενους φορείς και προωθήθηκε στον Δήμο Αγίου Δημητρίου, με στόχο την υποστήριξη περαιτέρω παρεμβάσεων στις περιοχές που μελετήθηκαν.

Ο κύκλος της πιλοτικής εφαρμογής της δράσης «Γυναίκες Ορατές στην Πόλη» ολοκληρώθηκε με ανοιχτή δημόσια εκδήλωση τον Μάρτιο του 2023 στο Δημαρχείο Αγίου Δημητρίου. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα του προγράμματος και πραγματοποιήθηκε ανοιχτός διάλογος με εκπροσώπους του Δήμου, κατοίκους του Αγίου Δημητρίου και όμορων δήμων, γύρω από το πώς οι ανάγκες των θηλυκοτήτων μπορούν να ενσωματωθούν ουσιαστικά σε πιο συμπεριληπτικές προσεγγίσεις αστικού σχεδιασμού.

Στόχος μας είναι η συνέχιση και διεύρυνση αντίστοιχων δράσεων σε περισσότερες γειτονιές, δήμους και πόλεις σε όλη την Ελλάδα. Αναδεικνύοντας τη βιωμένη εμπειρία και συνεργαζόμενοι με τοπικές κοινότητες και φορείς, επιδιώκουμε να φωτίσουμε τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες και άλλες ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και να συνδιαμορφώσουμε αστικές παρεμβάσεις που συμβάλλουν σε πόλεις πιο συμπεριληπτικές, φιλόξενες και δίκαιες για όλες και όλους.